عفونت EBV چیست؟
عفونت EBV به عفونت ناشی از ویروس اپشتینبار (Epstein-Barr Virus) گفته میشود. این ویروس که با نامEBV یاHHV-4 نیز شناخته میشود، یکی از شایعترین ویروسهای انسانی و عضوی از خانواده هرپسویروسهاست. بسیاری از افراد در طول زندگی به EBV مبتلا میشوند، اما عفونت در تعداد زیادی از آنها بدون علامت یا با علائم خفیف باقی میماند. در صورت بروز علائم، بهویژه در نوجوانان و جوانان، عفونت اولیه EBV میتواند باعث مونونوکلئوز عفونی شود. EBVعمدتاً از طریق بزاق منتقل میشود. تماس نزدیک، بوسیدن و استفاده مشترک از وسایلی که با دهان تماس دارند، از راههای مهم انتقال آن هستند. ویروس پس از ورود به بدن میتواند در سلولهای خاصی، بهخصوص لنفوسیتهای B، به حالت نهفته باقی بماند و در برخی شرایط دوباره فعال شود. یک نکته مهم این است که مثبت شدن آزمایش EBV لزوماً به معنی عفونت فعال یا بیماری فعلی نیست. از آنجا که آنتیبادیهای ناشی از عفونت قبلی میتوانند سالها و حتی مادامالعمر باقی بمانند، تفسیر نتیجه آزمایش باید بر اساس نوع آنتیبادی، الگوی نتایج و علائم فرد انجام شود. در این مقاله عفونت EBV چیست؟ را بررسی می کنیم.
عفونت EBV در یک دقیقه
اگر بخواهیم مهمترین اطلاعات درباره EBV را خیلی سریع مرور کنیم:
EBV چیست؟ یک ویروس انسانی از خانواده هرپسویروسها و با نام HHV-4 است.
چقدر شایع است؟ بسیار شایع است و بیشتر بزرگسالان شواهدی از عفونت قبلی دارند.
مهمترین راه انتقال چیست؟ تماس با بزاق فرد آلوده.
آیا EBV همیشه علامت ایجاد میکند؟ خیر. بسیاری از عفونتها بدون علامت یا خفیف هستند.
مهمترین بیماری مرتبط با EBV چیست؟ مونونوکلئوز عفونی.
علائم مهم چیست؟ خستگی، تب، گلودرد، تورم غدد لنفاوی و در برخی افراد بزرگ شدن کبد یا طحال.
دوره بروز علائم چقدر است؟ در مونونوکلئوز معمولاً حدود ۴ تا ۶ هفته پس از ابتلا علائم ظاهر میشوند.
آیا EBV درمان قطعی دارد؟ برای عفونت معمول EBV داروی اختصاصی که ویروس را از بدن حذف کند وجود ندارد و درمان مونونوکلئوز عمدتاً حمایتی است.
آیا ویروس از بدن خارج میشود؟ EBV پس از عفونت میتواند به شکل نهفته در بدن باقی بماند.
آیا EBV دوباره فعال میشود؟ بله، اما فعال شدن مجدد همیشه باعث علائم نمیشود.
آیا EBV واکسن دارد؟ در حال حاضر واکسن تأییدشدهای برای پیشگیری از عفونت EBV وجود ندارد.
ویروس اپشتینبار یا Epstein-Barr Virus یک ویروس DNAدار از خانواده Herpesviridae و زیرگروه گاما هرپسویروسهاست. این ویروس با نام Human Herpesvirus 4 یا HHV-4 نیز شناخته میشود. EBVبا ویروسهایی مانند HSV-1 یا HSV-2 که معمولاً با تبخال شناخته میشوند، یکسان نیست؛ اگرچه همه آنها در خانواده بزرگ هرپسویروسها قرار دارند. ویژگی مهم EBV این است که پس از عفونت اولیه، میتواند وارد مرحله نهفتگی(Latency) شود. در این مرحله، ویروس در بدن باقی میماند اما الزاماً بیماری یا علائم ایجاد نمیکند. یکی از مخازن مهم نهفتگی EBV، سلولهای B حافظه سیستم ایمنی است.
EBV همچنین توانایی آلوده کردن سلولهای اپیتلیال دهان و حلق را دارد. چرخه عفونت این ویروس میان سلولهای اپیتلیال و سلولهای B، یکی از ویژگیهای مهم زیستشناسی EBV است.
EBVیکی از شایعترین ویروسهای انسانی در جهان است.بیشتر افراد در مقطعی از زندگی خود با این ویروس مواجه میشوند. بسیاری از افراد در دوران کودکی آلوده میشوند و ممکن است هیچ علامت مشخصی نداشته باشند یا علائم آنقدر خفیف باشد که عفونت EBV تشخیص داده نشود. CDC گزارش میکند که حدود ۹ نفر از هر ۱۰ بزرگسال دارای آنتیبادیهایی هستند که نشاندهنده عفونت فعلی یا قبلی EBV است. سن ابتلا میتواند در نوع تظاهر بیماری اهمیت داشته باشد. عفونت اولیه در کودکی اغلب بدون علامت یا با علائم خفیف است؛ در مقابل، ابتلا در نوجوانی یا جوانی احتمال بروز علائم کلاسیک مونونوکلئوز را بیشتر میکند. بنابراین، مثبت بودن آنتیبادی EBV در یک فرد بزرگسال بهتنهایی موضوع غیرعادی یا نگرانکنندهای نیست و معمولاً نشاندهنده تماس قبلی با ویروس است.
عامل ایجاد این عفونت، ویروس اپشتینبار (EBV) است. این ویروس پس از ورود به بدن میتواند سلولهای مختلفی را درگیر کند، اما ارتباط آن با لنفوسیتهای B اهمیت ویژهای دارد. EBV از طریق مولکولهای سطحی خاصی میتواند وارد سلول B شود و پس از آن، بسته به شرایط سلول و پاسخ ایمنی، وارد چرخه تکثیر یا مرحله نهفتگی شود.در عفونت اولیه، سیستم ایمنی در برابر ویروس واکنش نشان میدهد. بخش قابل توجهی از علائم مونونوکلئوز نیز به پاسخ شدید سیستم ایمنی به سلولهای آلوده مربوط میشود. به بیان ساده، علائم بیماری فقط نتیجه حضور ویروس نیست؛ واکنش سیستم ایمنی بدن به عفونت نیز نقش مهمی در ایجاد علائم دارد.
مهمترین مسیر ورود EBV به بدن، دهان و مخاط دستگاه تنفسی فوقانی است. هنگامی که بزاق فرد آلوده وارد دهان فرد دیگر میشود، ویروس میتواند به بافتهای دهان و حلق دسترسی پیدا کند. در ادامه، EBV با سلولهای مستعد عفونت تعامل برقرار میکند و چرخه عفونت آغاز میشود. یکی از اهداف مهم ویروس، سلولهای B است. مطالعات نشان دادهاند که EBV میتواند از طریق پروتئینهای سطحی ویروس و گیرندههای خاص سلول B وارد این سلولها شود.پس از عفونت، ویروس میتواند در سلولهای B به شکل نهفته باقی بماند. این ویژگی باعث میشود EBV برخلاف بسیاری از عفونتهای حاد، پس از پایان علائم بهطور کامل از بدن حذف نشود.
مهمترین راه انتقال EBV، تماس با بزاق فرد آلوده است. به همین دلیل، EBV در روابط نزدیک بین افراد بهراحتی منتقل میشود.
راههای احتمالی انتقال عبارتاند از:
تماس مستقیم با بزاق میتواند EBV را منتقل کند.
نوشیدن از یک لیوان، بطری یا قوطی مشترک میتواند تماس با بزاق فرد آلوده ایجاد کند.
وسایلی که با دهان تماس دارند میتوانند در انتقال ویروس نقش داشته باشند.
مسواک یکی از وسایل شخصی است که تماس مستقیم با بزاق دارد و نباید بهصورت مشترک استفاده شود.
در کودکان، اسباببازیهایی که وارد دهان میشوند میتوانند در انتقال نقش داشته باشند.
انتقال EBV از طریق خون و در برخی شرایط از طریق مایعات جنسی نیز امکانپذیر است. انتقال مرتبط با تزریق خون و پیوند عضو نیز گزارش شده است.
انتقال از طریق قطرات تنفسی ممکن است رخ دهد، اما مسیر اصلی انتقال EBV بزاق و تماس نزدیک با ترشحات دهانی است.
یکی از دلایل شیوع بالای EBV این است که ویروس میتواند مدت زیادی در بزاق باقی بماند. حتی پس از برطرف شدن علائم مونونوکلئوز، EBV ممکن است هفتهها تا ماهها در بزاق وجود داشته باشد و در برخی افراد این مدت طولانیتر است.
دوره کمون فاصله زمانی بین ورود عامل عفونی به بدن و شروع علائم است. در مونونوکلئوز عفونی ناشی از EBV، علائم معمولاً حدود ۴ تا ۶ هفته پس از عفونت ظاهر میشوند.این فاصله نسبتاً طولانی یکی از دلایلی است که فرد ممکن است نتواند تشخیص دهد دقیقاً چه زمانی یا از چه فردی ویروس را دریافت کرده است.همچنین باید توجه داشت که بسیاری از افراد اصلاً وارد مرحله بیماری علامتدار نمیشوند؛ بنابراین «دوره کمون» برای یک عفونت بدون علامت الزاماً به یک زمان مشخص برای شروع بیماری منتهی نمیشود.
عفونت EBV میتواند بدون علامت باشد یا علائم متفاوتی ایجاد کند. در صورت بروز مونونوکلئوز، شایعترین علائم عبارتاند از:
خستگی شدید
تب
گلودرد
تورم غدد لنفاوی، بهویژه در گردن
سردرد
بدندرد
کاهش اشتها
تورم لوزهها
گاهی بثورات پوستی
در برخی افراد بزرگ شدن طحال
در برخی افراد بزرگ شدن کبد
خستگی میتواند یکی از برجستهترین علائم باشد و حتی پس از بهتر شدن تب و گلودرد نیز برای مدتی ادامه پیدا کند. علائم EBV اختصاصی نیستند و ممکن است با بیماریهایی مانند آنفلوآنزا، برخی عفونتهای تنفسی یا سایر علل گلودرد اشتباه گرفته شوند. به همین دلیل، در موارد خاص آزمایش خون میتواند برای تشخیص کمککننده باشد.
در کودکان، عفونت EBV اغلب بدون علامت یا با علائم خفیف رخ میدهد. اگر علامتی ایجاد شود، ممکن است شبیه یک عفونت معمول دوران کودکی باشد و به همین دلیل EBV شناسایی نشود.
عفونت اولیه EBV در این گروه سنی احتمال بیشتری دارد که با علائم کلاسیک مونونوکلئوز همراه شود. خستگی شدید، تب، گلودرد و تورم غدد لنفاوی از علائم مهم هستند.
بزرگسالانی که قبلاً به EBV مبتلا شدهاند معمولاً آنتیبادی دارند و عفونت اولیه جدید در آنها کمتر مطرح است. اگر بزرگسالی با علائم سازگار مراجعه کند، پزشک ممکن است علاوه بر EBV، سایر علل احتمالی علائم را نیز بررسی کند.
خیر. ابتلا به EBV با بیمار شدن به دلیل EBV یکسان نیست. بسیاری از افراد پس از آلوده شدن هیچ علامت مشخصی ندارند. در کودکان نیز عفونت اولیه اغلب بدون علامت یا با علائم خفیف است. در برخی نوجوانان و جوانان، عفونت اولیه میتواند باعث مونونوکلئوز عفونی شود.بنابراین سه حالت را باید از یکدیگر جدا کرد:
عفونت EBV بدون علامت
عفونت EBV همراه با علائم
مونونوکلئوز عفونی ناشی از EBV
همچنین وجود آنتیبادی EBV در آزمایش خون معمولاً نشاندهنده تماس قبلی با ویروس است و بهتنهایی ثابت نمیکند که فرد اکنون بیمار است.
EBVشایعترین عامل مونونوکلئوز عفونی است، اما هر فرد مبتلا به EBV دچار مونونوکلئوز نمیشود. مونونوکلئوز یک بیماری بالینی است که معمولاً با علائمی مانند:
خستگی شدید
تب
گلودرد
تورم غدد لنفاوی
و گاهی بزرگ شدن کبد یا طحال
شناخته میشود. در نوجوانان و جوانانی که برای نخستین بار به EBV مبتلا میشوند، احتمال بروز مونونوکلئوز بیشتر است. CDC برآورد میکند که حداقل حدود یکچهارم نوجوانان و جوانان مبتلا به EBV ممکن است دچار مونونوکلئوز شوند.
بنابراین:
EBV = ویروس
مونونوکلئوز = یکی از بیماریهای بالینی مهمی که این ویروس میتواند ایجاد کند.
در بیشتر افراد، عفونت EBV بدون عارضه جدی برطرف میشود. با این حال، عوارض ممکن است رخ دهند، بهخصوص در افراد دارای ضعف سیستم ایمنی.یکی از عوارض مهم مونونوکلئوز، بزرگ شدن طحال است. به همین دلیل در دوره بیماری باید درباره فعالیتهای شدید و ورزشهای تماسی با پزشک مشورت شود. عوارض نادرتر میتوانند سیستمهای مختلف بدن را درگیر کنند. CDC از عوارض عصبی مانند مننژیت ویروسی، التهاب مغز، نوریت بینایی و برخی اختلالات عصبی نام برده است. همچنین عوارض خونی و برخی مشکلات ریوی یا قلبی نیز بهندرت گزارش شدهاند.
EBVهمچنین با برخی سرطانها، از جمله برخی لنفومها و سرطان نازوفارنکس، ارتباط دارد؛ اما این نکته به هیچ وجه به این معنی نیست که هر فرد مبتلا به EBV در معرض ابتلا به سرطان قرار میگیرد. این بیماریها نادر و چندعاملی هستند و عوامل دیگری نیز در خطر آنها نقش دارند.
برای بیشتر افراد سالم، EBV معمولاً باعث بیماری شدید و پایدار نمیشود. مشکل اصلی این است که شدت بیماری به عوامل مختلفی مانند سن، وضعیت سیستم ایمنی و نوع تظاهر عفونت بستگی دارد. در افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف، احتمال عوارض شدیدتر بیشتر است.
بنابراین پاسخ دقیق به سؤال «آیا EBV خطرناک است؟» این است:
EBV در بیشتر افراد عفونتی شایع است که بدون عارضه جدی کنترل میشود؛ اما در بعضی افراد میتواند بیماری شدید یا عوارض مهم ایجاد کند. در صورت بروز علائم شدید، غیرمعمول یا تشدیدشونده، ارزیابی پزشکی ضروری است.
افراد دارای ضعف یا سرکوب سیستم ایمنی بیشتر در معرض بیماری شدید و عوارض EBV قرار دارند. این موضوع در شرایطی که سیستم ایمنی توانایی کنترل سلولهای آلوده را بهخوبی ندارد اهمیت بیشتری پیدا میکند.همچنین شدت تظاهر اولیه بیماری میتواند به سن فرد و وضعیت عمومی بدن بستگی داشته باشد. نکته مهم این است که وجود آنتیبادی EBV در فرد سالم بهتنهایی نشانه ضعف سیستم ایمنی نیست.
EBV و سیستم ایمنی رابطه بسیار نزدیکی دارند. پس از ورود ویروس، سیستم ایمنی بدن تلاش میکند سلولهای آلوده را شناسایی و کنترل کند. در عین حال، EBV سازوکارهایی دارد که به آن اجازه میدهد پس از عفونت اولیه به شکل نهفته باقی بماند. یکی از مهمترین مخازن نهفتگی EBV، سلولهای B حافظه است. در این حالت ویروس میتواند مدت طولانی در بدن باقی بماند بدون اینکه فرد الزاماً علائم داشته باشد.در برخی شرایط، ویروس میتواند از حالت نهفته خارج و دوباره وارد چرخه تکثیر شود. این اتفاق را فعال شدن مجدد یا Reactivation مینامند. فعال شدن مجدد EBV همیشه به معنی ایجاد بیماری علامتدار نیست؛ بهخصوص در افراد سالم.
تشخیص EBV بر اساس ترکیبی از علائم، معاینه و در صورت نیاز آزمایشهای آزمایشگاهی انجام میشود. در مواردی که علائم کلاسیک مونونوکلئوز وجود داشته باشد، پزشک ممکن است بر اساس علائم و معاینه به تشخیص برسد و همیشه نیاز به آزمایش اختصاصی EBV وجود ندارد. اگر تشخیص قطعی لازم باشد، آزمایش خون میتواند به بررسی آنتیبادیهای اختصاصی EBV کمک کند.در آزمایش خون ممکن است موارد زیر نیز بررسی شوند:
تعداد گلبولهای سفید
لنفوسیتها
لنفوسیتهای غیرطبیعی
پلاکتها
آنزیمهای کبدی
در مونونوکلئوز ممکن است افزایش لنفوسیتها، وجود لنفوسیتهای غیرطبیعی یا تغییر در آزمایشهای کبدی مشاهده شود.
آزمایشهای اختصاصی EBV معمولاً برای بررسی وضعیت عفونت و تشخیص تفاوت میان عفونت اولیه، عفونت قبلی و برخی شرایط خاص استفاده میشوند.
مهمترین آزمایشهای سرولوژیک عبارتاند از:
VCA IgM
VCA IgG
EBNA IgG
EA IgG
هرکدام از این آنتیبادیها در زمان متفاوتی ظاهر میشوند و ماندگاری متفاوتی دارند. بنابراین تفسیر آنها باید به صورت یک الگو انجام شود، نه بر اساس یک عدد یا یک نتیجه مثبت بهتنهایی.
این آزمایش ممکن است زمانی درخواست شود که:
علائم فرد با مونونوکلئوز سازگار باشد اما تشخیص واضح نباشد.
فرد علائم طولانی یا غیرمعمول داشته باشد.
پزشک نیاز به افتراق عفونت اولیه از عفونت قبلی داشته باشد.
احتمال بیماریهای مرتبط با EBV مطرح باشد.
VCA مخفف Viral Capsid Antigen یا آنتیژن کپسید ویروسی است. آنتیبادی VCA IgM معمولاً در مراحل اولیه عفونت EBV ظاهر میشود و معمولاً طی حدود ۴ تا ۶ هفته کاهش مییابد. وجود VCA IgM، بهویژه اگر همراه با نبود EBNA باشد، میتواند به نفع عفونت اولیه یا اخیر EBV باشد.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
VCA IgM مثبت را نباید بدون توجه به سایر نتایج آزمایش و وضعیت بالینی، معادلEBV فعال دانست. تفسیر درست به الگوی کامل آنتیبادیها و شرایط فرد وابسته است.
VCA IgG نیز آنتیبادی علیه آنتیژن کپسید ویروس EBV است. این آنتیبادی در مرحله حاد عفونت ظاهر میشود، معمولاً طی ۲ تا ۴ هفته پس از شروع علائم به اوج میرسد و سپس کاهش پیدا میکند، اما میتواند برای تمام عمر باقی بماند. بنابراین:
VCA IgG مثبت بهتنهایی به معنی عفونت فعال یا عفونت جدید نیست.
از آنجا که بیشتر بزرگسالان قبلاً با EBV مواجه شدهاند، مثبت بودن VCA IgG در یک فرد بزرگسال بسیار شایع است.
EBNA مخفف Epstein-Barr Nuclear Antigen است. آنتیبادی علیه EBNA معمولاً در مرحله حاد اولیه بیماری وجود ندارد و در ادامه، معمولاً حدود ۲ تا ۴ ماه پس از شروع علائم ظاهر میشود و میتواند برای تمام عمر باقی بماند. بنابراین وجود همزمان VCA IgG و EBNA IgG معمولاً با عفونت قبلی EBV سازگار است. این الگو اهمیت زیادی دارد، زیرا یکی از اشتباهات رایج این است که هر نتیجه مثبت EBV را بهعنوان عفونت جدید یا فعال تفسیر کنیم.
تفسیر نتیجه به این بستگی دارد که دقیقاً کدام IgM و کدام IgG مثبت شدهاند.
برای مثال:
الگوی آزمایش | تفسیر کلی |
VCA IgM مثبت + VCA IgG مثبت + EBNA منفی | بیشتر به نفع عفونت اولیه یا اخیر |
VCA IgM منفی + VCA IgG مثبت + EBNA مثبت | بیشتر به نفع عفونت قبلی |
VCA IgG مثبت بهتنهایی | معمولاً نشاندهنده تماس قبلی است، اما باید با شرایط فرد تفسیر شود |
EBNA IgG مثبت | معمولاً نشاندهنده عفونت قبلی است |
این جدول برای درک کلی است و جایگزین تفسیر پزشک یا آزمایشگاه نیست. CDC تأکید میکند که تفسیر سرولوژی EBV به مجموعه نتایج و اطلاعات بالینی فرد نیاز دارد. یک نکته بسیار مهم دیگر این است که بالا بودن سطح IgG برای سالها میتواند باقی بماند و بهتنهایی تشخیص عفونت اخیر را ثابت نمیکند.
خیر. این یکی از مهمترین نکات در تفسیر آزمایش EBV است. وقتی فردی میگوید «آزمایش EBV من مثبت شده»، باید مشخص شود کدام آزمایش مثبت بوده است.برای مثال، مثبت بودن VCA IgG در یک فرد بزرگسال بسیار شایع است و معمولاً میتواند نشاندهنده عفونتی باشد که ماهها یا سالها قبل رخ داده است. آنتیبادی VCA IgG میتواند مادامالعمر باقی بماند. حتی بالا بودن سطح بعضی آنتیبادیها نیز بهتنهایی اثبات نمیکند که عفونت در حال حاضر فعال است.بنابراین برای پاسخ به سؤال «آیا EBV من فعال است؟» باید نتیجه کامل آزمایش، علائم، زمان انجام آزمایش و شرایط پزشکی فرد در کنار یکدیگر بررسی شوند.
Monospotیا آزمایش آنتیبادیهای هتروفیل، آزمایشی است که برای کمک به تشخیص مونونوکلئوز استفاده شده است.این آزمایش مستقیماً آنتیبادیهای اختصاصی EBV را اندازهگیری نمیکند. نکته مهم این است که CDC در حال حاضر Monospot را برای استفاده عمومی توصیه نمیکند؛ زیرا ممکن است نتایج مثبت کاذب یا منفی کاذب داشته باشد و بهخصوص در کودکان عملکرد مناسبی نداشته باشد. همچنین نتیجه مثبت Monospot بهتنهایی وجود عفونت EBV را اثبات نمیکند. بنابراین در شرایطی که تشخیص EBV اهمیت دارد، پزشک ممکن است به جای Monospot یا در کنار ارزیابی بالینی، از آزمایشهای اختصاصی آنتیبادی EBV استفاده کند.
PCRیک روش مولکولی برای شناسایی ماده ژنتیکی ویروس است. با این حال، PCR برای EBV در همه افرادی که صرفاً علائم معمول مونونوکلئوز دارند، آزمایش روتین محسوب نمیشود.در شرایط خاص، بهویژه در برخی بیماران دارای نقص سیستم ایمنی یا در بررسی بیماریهای مرتبط با EBV، پزشک ممکن است از روشهای مولکولی برای شناسایی یا اندازهگیری DNA ویروس استفاده کند.بنابراین نباید نتیجه PCR را بهتنهایی معادل شدت بیماری دانست. تفسیر آن به نوع نمونه، مقدار DNA شناساییشده، وضعیت ایمنی فرد و علت درخواست آزمایش بستگی دارد. بهطور کلی، برای عفونت معمول EBV در فرد سالم، سرولوژی و الگوی VCA/EBNA معمولاً اطلاعات بالینی مهمتری درباره زمان عفونت ارائه میکنند.
در حال حاضر برای عفونت معمول EBV درمان اختصاصی که ویروس را بهطور کامل از بدن حذف کند وجود ندارد. در مونونوکلئوز عفونی، درمان عمدتاً حمایتی است و هدف آن کنترل علائم و کمک به بدن برای طی کردن دوره بیماری است.
اقدامات معمول شامل:
استراحت کافی
مصرف مایعات مناسب
کنترل تب و درد با داروی مناسب طبق نظر پزشک یا داروساز
توجه به وضعیت گلودرد و دریافت مایعات
افزایش تدریجی فعالیتها پس از بهبود
آنتیبیوتیکها EBV را درمان نمیکنند؛ زیرا آنتیبیوتیک برای عفونتهای باکتریایی است، نه ویروسی. همچنین در مونونوکلئوز، مصرف برخی آنتیبیوتیکهای پنیسیلینی مانند آموکسیسیلین و آمپیسیلین میتواند با بروز بثورات پوستی همراه شود و نباید بدون تشخیص و تجویز پزشک مصرف شوند. در موارد شدید یا همراه با عوارض، درمان باید بر اساس عضو درگیر و شرایط بیمار توسط پزشک تعیین شود.
مدت بیماری در افراد مختلف متفاوت است. در مونونوکلئوز، بیشتر علائم اصلی معمولاً طی ۲ تا ۴ هفته بهبود پیدا میکنند. با این حال، خستگی ممکن است برای چند هفته بیشتر باقی بماند و در برخی افراد حتی چند ماه طول بکشد.بنابراین بهتر شدن تب و گلودرد الزاماً به معنای بازگشت فوری انرژی و توان قبلی نیست.اگر علائم بیماری برای مدت طولانی باقی بمانند، بهویژه اگر بیش از چند ماه ادامه داشته باشند، نباید خودکار همه علائم را به EBV نسبت داد. CDC توصیه میکند در چنین شرایطی علل دیگر بیماری یا خستگی طولانیمدت نیز بررسی شوند.
یکی از ویژگیهای مهم EBV این است که پس از عفونت اولیه میتواند به صورت نهفته در بدن باقی بماند. در مرحله نهفتگی، ویروس فعالیت محدودی دارد و معمولاً باعث علائم واضح نمیشود. یکی از مخازن مهم آن سلولهای B حافظه است.در برخی شرایط، ویروس میتواند دوباره وارد چرخه تکثیر شود که به آن فعال شدن مجدد EBV یا Reactivation گفته میشود. اما این نکته بسیار مهم است:
فعال شدن مجدد EBV همیشه به معنی بیماری یا ایجاد علائم نیست.
افراد دارای ضعف سیستم ایمنی بیشتر در معرض بیماری ناشی از EBV و عوارض آن قرار دارند.همچنین باقی ماندن EBV در بدن با «فعال بودن دائمی بیماری» یکسان نیست.
در حال حاضر واکسن تأییدشدهای برای پیشگیری از عفونت EBV وجود ندارد.تحقیقات برای ساخت واکسن EBV ادامه دارد، اما هنوز واکسن عمومی و تأییدشدهای در دسترس نیست.از آنجا که EBV عمدتاً از طریق بزاق منتقل میشود، کاهش تماس با بزاق فرد مبتلا میتواند احتمال انتقال را کاهش دهد.
مهمترین اقدامات عبارتاند از:
از بوسیدن فردی که دچار مونونوکلئوز فعال است خودداری شود.
نوشیدنی یا بطری مشترک استفاده نشود.
قاشق، چنگال و سایر وسایل تماسیافته با دهان مشترک استفاده نشوند.
مسواک مشترک استفاده نشود.
وسایل شخصی که با بزاق تماس دارند مشترک نباشند.
با این حال، پیشگیری کامل دشوار است؛ زیرا بسیاری از افراد EBV را بدون علامت حمل میکنند و ممکن است بدون اطلاع خود ویروس را منتقل کنند. همچنین EBV میتواند پس از برطرف شدن علائم برای مدتی طولانی در بزاق باقی بماند.
در عمل، به دلیل شیوع بسیار زیاد ویروس و امکان انتقال از افراد بدون علامت، پیشگیری صددرصدی دشوار است. هدف اصلی، کاهش تماس با بزاق و وسایل شخصی آلوده است.
EBV یا ویروس اپشتینبار یکی از شایعترین ویروسهای انسانی است که بیشتر افراد در طول زندگی با آن مواجه میشوند. عفونت اولیه، بهخصوص در کودکان، اغلب بدون علامت یا خفیف است؛ اما در نوجوانان و جوانان میتواند باعث مونونوکلئوز عفونی شود.
EBV عمدتاً از طریق بزاق منتقل میشود و پس از عفونت اولیه میتواند به شکل نهفته در بدن باقی بماند. به همین دلیل، وجود آنتیبادی EBV در آزمایش خون لزوماً به معنی بیماری فعال نیست. تفسیر VCA IgM، VCA IgG و EBNA IgG باید بر اساس الگوی کامل نتایج و شرایط بالینی انجام شود.
در بیشتر موارد، درمان مونونوکلئوز ناشی از EBV حمایتی است و افراد طی چند هفته بهبود پیدا میکنند؛ هرچند خستگی ممکن است مدت بیشتری باقی بماند. در افراد دارای ضعف سیستم ایمنی، احتمال عوارض شدیدتر بیشتر است.
برای ثبت نظر، لطفاً وارد حساب کاربری خود شوید.
