پایین آوردن سریع قند خون در بارداری
پایین آوردن سریع قند خون در بارداری یکی از جستوجوهای مهم افرادی است که با دیابت بارداری یا دیابت نوع ۱ و ۲ در دوران بارداری مواجه شدهاند. افزایش قند خون در این دوران میتواند اضطرابآور باشد، بهخصوص زمانی که عدد قند بعد از غذا بیشتر از مقدار هدف ثبت میشود. با این حال، نکته مهم این است که در دوران بارداری نباید برای کاهش قند خون به روشهای سریع، رژیمهای بسیار کمکربوهیدرات، حذف وعدههای غذایی یا داروهای خودسرانه متوسل شد. کنترل قند خون در بارداری معمولاً ترکیبی از تغذیه مناسب، توزیع صحیح کربوهیدرات در طول روز، فعالیت بدنی مجاز، اندازهگیری منظم قند خون و در صورت نیاز دارو است. انجمن دیابت آمریکا هدف رایج قند ناشتا را کمتر از ۹۵ میلیگرم در دسیلیتر، قند یک ساعت بعد از غذا را کمتر از ۱۴۰ و قند دو ساعت بعد از غذا را کمتر از ۱۲۰ میلیگرم در دسیلیتر اعلام میکند. این اهداف باید با توجه به شرایط فرد و نظر تیم درمان تفسیر شوند. در این مقاله، پایین آوردن سریع قند خون در بارداری، روشهای ایمن کنترل قند خون، تغذیه مناسب، نقش پیادهروی، علت بالا بودن قند ناشتا و بعد از غذا، اعداد مختلف قند خون و زمانهایی که مراجعه پزشکی ضروری است بررسی میشود.
مطالعه در یک دقیقه
پایین آوردن سریع قند خون در بارداری به معنای استفاده از یک خوراکی یا روش خانگی برای کاهش فوری قند نیست. در بارداری، ایمنترین رویکرد بررسی علت افزایش قند و اصلاح تغذیه، فعالیت بدنی مجاز، پایش منظم و در صورت نیاز درمان دارویی است. حذف وعدههای غذایی یا محدود کردن شدید کربوهیدراتها توصیه نمیشود.
اهداف رایج قند خون در بارداری عبارتاند از کمتر از ۹۵ ناشتا، کمتر از ۱۴۰ یک ساعت بعد از غذا و کمتر از ۱۲۰ میلیگرم در دسیلیتر دو ساعت بعد از غذا؛ البته هدف باید بر اساس شرایط فرد و نظر پزشک تعیین شود.
اگر قند بعد از غذا بالا رفته، در صورت مجاز بودن فعالیت، ۱۰تا ۱۵ دقیقه پیادهروی سبک بعد از غذا میتواند به کنترل قند کمک کند. وعدههای متعادل شامل پروتئین، سبزیجات، فیبر و مقدار مناسب کربوهیدرات نیز اهمیت دارند. آب و خوراکیهایی مانند دارچین یا آبلیمو را نباید درمان فوری قند بالا دانست.
بالا بودن مکرر قند ناشتا یا بعد از غذا، حتی با رعایت رژیم، ممکن است ناشی از افزایش مقاومت به انسولین در بارداری باشد و گاهی نیاز به تنظیم درمان یا انسولین دارد. تغییر مقدار انسولین یا قطع دارو بدون نظر پزشک ایمن نیست.اگر افزایش قند همراه با استفراغ مداوم، درد شکم، کمآبی، ضعف شدید، تنفس غیرطبیعی، گیجی یا بدحال شدن قابل توجه باشد، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است؛ زیرا کتواسیدوز دیابتی در بارداری ممکن است حتی با قندهایی کمتر از ۲۰۰ نیز رخ دهد.
اگر قند خون در بارداری بالاتر از هدف تعیینشده باشد، اولین اقدام این نیست که یک خوراکی خاص برای پایین آوردن فوری آن مصرف کنیم. ابتدا باید مشخص شود قند خون چه زمانی اندازهگیری شده، چه غذایی خورده شده، آیا فرد بیمار یا کمآب است و آیا داروی تجویزشده طبق برنامه مصرف شده است یا خیر.اگر افزایش قند مربوط به یک وعده غذایی باشد، انتخاب غذای متعادل در وعدههای بعدی و فعالیت بدنی مجاز میتواند به کنترل بهتر قند کمک کند. پیادهروی سبک پس از غذا، در صورتی که پزشک فعالیت را برای فرد مجاز دانسته باشد، یکی از روشهای کاربردی برای کمک به کنترل قند خون است. ACOG نیز پیادهروی ۱۰ تا ۱۵ دقیقهای بعد از هر وعده را در کنار فعالیت منظم، روشی برای کمک به کنترل قند خون معرفی میکند.اما نباید برای پایین آوردن قند خون، وعده غذایی بعدی حذف شود یا فرد بهشدت مقدار کربوهیدرات را کاهش دهد. بارداری به دریافت انرژی و مواد مغذی کافی نیاز دارد و رژیمهای بسیار محدودکننده میتوانند مناسب نباشند.اگر قند خون بهطور مکرر بالاتر از هدف است، مسئله اصلی پیدا کردن علت و اصلاح برنامه درمانی است، نه تلاش برای پایین آوردن موقت عدد با روشهای خانگی.
اگر یک بار قند خون بالاتر از محدوده هدف ثبت شد، ابتدا آرام بمانید و عدد را در زمان مناسب دوباره طبق برنامهای که پزشک تعیین کرده بررسی کنید. زمان اندازهگیری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا قند ناشتا، یک ساعت بعد غذا و دو ساعت بعد غذا اهداف متفاوتی دارند.اگر احتمال خطای اندازهگیری وجود دارد، شستن و خشک کردن دستها و تکرار آزمایش با روش صحیح میتواند مفید باشد.
سپس بررسی کنید:
وعده غذایی اخیر شامل چه مقدار نان، برنج، سیبزمینی، شیرینی یا نوشیدنی شیرین بوده است؟
آیا فعالیت بدنی روزانه کمتر از معمول بوده؟
آیا استرس، بیماری، عفونت، تهوع یا استفراغ وجود داشته است؟
آیا دارو یا انسولین طبق برنامه مصرف شده است؟
آیا این افزایش قند یک مورد منفرد است یا چند بار تکرار شده است؟
اگر قند خون مرتباً از اهداف تعیینشده بالاتر میرود، نتایج را ثبت کنید و با پزشک یا تیم مراقبت دیابت در میان بگذارید. ACOG نیز بر ثبت مقادیر قند خون و ارائه آن به پزشک در ویزیتهای دوران بارداری تأکید دارد.
اگر همراه با افزایش قند، تهوع و استفراغ مداوم، درد شکم، کمآبی، تنفس غیرطبیعی، گیجی یا بدحال شدن قابل توجه وجود داشته باشد، نباید منتظر پایین آمدن خودبهخودی قند ماند؛ در بارداری کتواسیدوز دیابتی حتی ممکن است با قند کمتر از ۲۰۰ میلیگرم در دسیلیتر نیز رخ دهد.
«قند خون طبیعی» با «هدف قند خون برای فرد مبتلا به دیابت در بارداری» دقیقاً یک مفهوم نیست. همچنین عددی که برای تشخیص دیابت بارداری در آزمایش تحمل گلوکز استفاده میشود با هدف روزانه پایش قند خون تفاوت دارد. برای کنترل روزانه دیابت در بارداری، استانداردهای ADA 2026 اهداف زیر را مطرح میکنند:
زمان اندازهگیری | هدف رایج |
ناشتا | کمتر از ۹۵ mg/dL |
یک ساعت بعد غذا | کمتر از ۱۴۰ mg/dL |
دو ساعت بعد غذا | کمتر از ۱۲۰ mg/dL |
برای افراد مبتلا به دیابت نوع
۱ یا ۲ و برخی افراد مبتلا به دیابت بارداری که با انسولین درمان میشوند، جدول ADA محدوده پایینتر ۷۰ تا ۹۵ برای ناشتا و ۱۱۰ تا ۱۴۰ برای یک ساعت بعد غذا را نیز نشان میدهد؛ با این حال، اهداف باید فردیسازی شوند و نباید باعث افت قند قابل توجه شوند. بنابراین نمیتوان صرفاً با دیدن یک عدد درباره وضعیت بارداری قضاوت کرد.
قند ناشتا معمولاً پس از چند ساعت نداشتن غذا اندازهگیری میشود و قند بعد از غذا، پاسخ بدن به وعده غذایی را نشان میدهد. پبر اساس استانداردهای ADA، هدف رایج برای افراد مبتلا به دیابت در بارداری، قند ناشتا کمتر از ۹۵، یک ساعت بعد غذا کمتر از ۱۴۰ یا دو ساعت بعد غذا کمتر از ۱۲۰ میلیگرم در دسیلیتر است.نکته مهم این است که زمان شروع شمارش بعد از غذا باید مطابق دستور پزشک یا مرکز درمانی باشد. همچنین ممکن است پزشک با توجه به نوع دیابت، دارو، خطر افت قند و شرایط مادر و جنین اهداف متفاوتی تعیین کند. بهتر است فرد بهجای تمرکز روی یک عدد، الگوی چند روزه قندها را ثبت کند. مثلاً اگر قند ناشتا در چند روز متوالی بالاست، علت آن ممکن است با بالا رفتن قند بعد از شام متفاوت باشد.
بالا بودن قند ناشتا یکی از مشکلات نسبتاً رایج در کنترل دیابت بارداری است. یکی از دلایل اصلی، افزایش مقاومت به انسولین در دوران بارداری است.هورمونهای تولیدشده توسط جفت میتوانند حساسیت بدن به انسولین را کاهش دهند. با پیشرفت بارداری، این مقاومت به انسولین بیشتر میشود و بدن باید انسولین بیشتری تولید کند تا قند خون کنترل شود.
دلایل دیگر میتواند شامل موارد زیر باشد:
شام سنگین یا پرکربوهیدرات
میانوعده نامناسب شبانه
فاصله طولانی یا نامناسب بین وعدهها
کمبود فعالیت بدنی
استرس
بیماری یا عفونت
تغییرات طبیعی هورمونی
ناکافی بودن برنامه درمانی
در بعضی افراد، حتی با رعایت دقیق رژیم غذایی، قند ناشتا همچنان بالا میماند. این موضوع به معنی شکست فرد نیست و ممکن است نشاندهنده نیاز به تنظیم برنامه درمانی باشد.
بعد از مصرف غذا، کربوهیدراتها به گلوکز تبدیل و وارد جریان خون میشوند. در حالت طبیعی، انسولین به انتقال گلوکز از خون به سلولها کمک میکند.در دوران بارداری، مقاومت به انسولین افزایش پیدا میکند و ممکن است پاسخ انسولینی برای کنترل افزایش قند بعد از غذا کافی نباشد.نوع و مقدار کربوهیدرات نیز اهمیت دارد. نوشیدنیهای شیرین، آبمیوه، شیرینی، نان سفید و مقدار زیاد برنج میتوانند قند خون را سریعتر افزایش دهند. در مقابل، ترکیب کربوهیدرات با منابع پروتئین، فیبر و چربیهای سالم میتواند به کنترل بهتر پاسخ قندی کمک کند. هدف این نیست که کربوهیدرات بهطور کامل حذف شود. بارداری به کربوهیدرات نیاز دارد و رژیمهای بسیار محدودکننده میتوانند نامناسب باشند.
تغذیه یکی از پایههای اصلی کنترل دیابت بارداری است. اصل مهم این است که کیفیت، مقدار و زمان مصرف کربوهیدرات همزمان مورد توجه قرار گیرد.بهجای حذف کامل نان و برنج، بهتر است مقدار آنها با نیاز فرد و برنامه متخصص تغذیه تنظیم شود.
یک الگوی مناسب میتواند شامل موارد زیر باشد:
سبزیجات متنوع
منابع پروتئینی مانند تخممرغ، مرغ، ماهی و حبوبات
غلات کامل در مقدار مناسب
لبنیات بدون شکر افزوده
مغزها و دانهها در مقدار متعادل
میوه کامل بهجای آبمیوه
چربیهای غیراشباع مانند روغن زیتون
افراد مبتلا به دیابت بارداری وعدههای غذایی منظم داشته باشند و در صورت نیاز میانوعده نیز در برنامه غذایی قرار گیرد.
هیچ ماده غذایی وجود ندارد که بتوان آن را بهعنوان «داروی فوری پایین آورنده قند خون در بارداری» معرفی کرد.اما برای کنترل بهتر قند خون میتوان وعدههایی انتخاب کرد که کربوهیدرات باکیفیت را در کنار پروتئین و فیبر قرار میدهند.
نمونههای مناسب برای بسیاری از افراد عبارتاند از:
تخممرغ همراه با سبزیجات و مقدار متناسب نان سبوسدار
ماست ساده بدون شکر همراه با مقدار کمی مغزها
مرغ یا ماهی همراه با سبزیجات و مقدار کنترلشده غلات
عدس و حبوبات در مقدار متناسب
سیب یا گلابی کامل همراه با مقدار کمی مغزها
سبزیجات خام یا پخته در کنار منبع پروتئین
مقدار مناسب غذا برای هر فرد متفاوت است و به وزن، مرحله بارداری، سطح فعالیت، داروها و الگوی قند خون بستگی دارد.
صبحانهای که مقدار زیادی قند ساده داشته باشد میتواند باعث افزایش سریع قند خون شود. نمونههایی مانند شیرینی، کیک، مربا، نوشیدنی شیرین یا آبمیوه انتخابهای مناسبی برای کنترل قند نیستند.صبحانه بهتر است ترکیبی از پروتئین، فیبر و کربوهیدرات باکیفیت باشد.
برای مثال:
گزینه اول: تخممرغ + سبزیجات + مقدار مناسب نان سبوسدار
گزینه دوم: ماست ساده بدون شکر + مقدار کمی مغزها + یک سهم کوچک میوه
گزینه سوم: پنیر کمنمک + سبزیجات + مقدار کنترلشده نان
مهم است که مقدار نان یا سایر منابع کربوهیدرات بر اساس برنامه فردی تنظیم شود.
یک ناهار متعادل میتواند شامل یک منبع پروتئین، مقدار کنترلشده کربوهیدرات و حجم مناسبی از سبزیجات باشد.
برای مثال:
مرغ کبابی + سالاد + مقدار مناسب برنج
ماهی + سبزیجات پخته + مقدار متناسب غلات
خوراک لوبیا یا عدس + سبزیجات
گوشت کمچرب + سبزیجات + مقدار مناسب نان یا غلات کامل
در دیابت بارداری، حذف کامل برنج یا نان لزوماً بهترین راهکار نیست. مقدار و نوع کربوهیدرات باید با پاسخ قند خون فرد هماهنگ شود.
شامهای بسیار سنگین و سرشار از کربوهیدرات ممکن است باعث افزایش قند بعد از شام یا حتی بالا ماندن قند صبح شوند.
یک شام متعادل میتواند شامل:
پروتئین کافی
مقدار مناسب کربوهیدرات
سبزیجات فراوان
چربی سالم در مقدار متعادل
باشد.بهتر است از نوشیدنیهای شیرین، دسرهای قندی و وعدههای بسیار بزرگ در شب پرهیز شود.اگر قند ناشتا در چند روز متوالی بالا باشد، بهتر است بهجای حذف بیشتر غذا، الگوی شام، میانوعده شبانه، زمان خواب و نتایج قند خون با پزشک یا متخصص تغذیه بررسی شود.
میانوعده میتواند به جلوگیری از گرسنگی شدید و انتخابهای غذایی نامناسب کمک کند. البته همه افراد الزاماً به میانوعده یکسان نیاز ندارند.
نمونههایی مانند:
ماست ساده بدون شکر
مقدار کمی مغزها
یک سهم کوچک میوه همراه با منبع پروتئین
سبزیجات همراه با یک منبع پروتئینی مناسب
میتوانند در برنامه غذایی قرار بگیرند.
میوهها حاوی ویتامین، مواد معدنی، فیبر و مواد مغذی مهم هستند و نباید صرفاً به دلیل داشتن قند طبیعی از رژیم بارداری حذف شوند.بهتر است میوه به شکل کامل مصرف شود، نه به شکل آبمیوه.گزینههایی مانند سیب، گلابی، پرتقال، انواع توت و کیوی میتوانند در مقدار مناسب در رژیم غذایی قرار بگیرند.اما مقدار مصرف اهمیت دارد. خوردن مقدار زیادی میوه در یک وعده، حتی اگر میوه سالم باشد، میتواند مقدار کربوهیدرات وعده را افزایش دهد.
نان و برنج حاوی کربوهیدرات هستند و میتوانند قند خون را افزایش دهند؛ اما این به معنی ممنوع بودن آنها در بارداری نیست.
میزان افزایش قند به عوامل مختلفی بستگی دارد:
مقدار مصرف
نوع نان یا برنج
میزان فیبر
ترکیب وعده غذایی
سطح فعالیت
مقاومت به انسولین
داروها
زمان اندازهگیری قند
در بسیاری از موارد، کنترل اندازه سهم و انتخاب منابع کربوهیدرات با کیفیت بهتر از حذف کامل آنهاست.
کربوهیدرات مهمترین ماده مغذی مؤثر بر افزایش قند خون بعد از غذا است. اما بدن در دوران بارداری به کربوهیدرات نیاز دارد.
ADA تأکید میکند که رژیمهای بسیار محدودکننده، از جمله رژیمهای کتوژنیک که کربوهیدرات را بهشدت محدود میکنند، برای بارداری توصیه نمیشوند. منابع کربوهیدرات مغذی مانند غلات کامل، حبوبات، میوهها و سبزیجات باید متناسب با برنامه غذایی فرد مصرف شوند.بنابراین «قند خون بالا دارم، پس باید کربوهیدرات را حذف کنم» یک نتیجهگیری صحیح نیست.
فعالیت بدنی میتواند حساسیت بدن به انسولین را افزایش دهد و به کنترل قند خون کمک کند.ACOG توصیه میکند در صورت تأیید پزشک، فعالیت هوازی با شدت متوسط در دوران بارداری انجام شود و بهطور کلی ۳۰ دقیقه فعالیت در بیشتر روزهای هفته یا حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته را مطرح میکند. همچنین پیادهروی ۱۰ تا ۱۵ دقیقهای بعد از هر وعده غذایی میتواند به کنترل بهتر قند خون کمک کند.البته این توصیه برای همه بارداریها یکسان نیست. در صورت وجود محدودیت پزشکی یا بارداری پرخطر، نوع و میزان فعالیت باید توسط پزشک مشخص شود.
برای کنترل قند بعد از غذا، فعالیت سبک مانند پیادهروی کوتاه پس از وعده غذایی میتواند کاربردی باشد.برای سلامت عمومی نیز فعالیت منظم اهمیت دارد. اما شدت ورزش نباید صرفاً با هدف پایین آوردن عدد قند افزایش پیدا کند.افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ یا کسانی که انسولین مصرف میکنند باید درباره احتمال افت قند هنگام فعالیت نیز آموزش ببینند.اگر پزشک فعالیت بدنی را ممنوع یا محدود کرده است، نباید صرفاً برای کاهش قند خون ورزش را شروع کرد.
آب برای تأمین مایعات بدن ضروری است، اما نباید آن را یک داروی کاهشدهنده قند خون دانست.آبلیمو بدون شکر نیز ممکن است نوشیدنی کمکربوهیدراتی باشد، اما شواهد کافی برای اینکه بتوان آن را بهعنوان روش سریع درمان قند خون بالای بارداری معرفی کرد وجود ندارد.نوشیدنیهای شیرین، نوشابه، چای شیرین، شربت و آبمیوه میتوانند مقدار قابل توجهی کربوهیدرات سریعالجذب داشته باشند و بهتر است در برنامه کنترل دیابت بارداری محدود شوند.
دارچین، سرکه، آبلیمو و بسیاری از خوراکیهایی که در فضای مجازی بهعنوان «پایینآورنده سریع قند خون» معرفی میشوند، نباید جایگزین درمان دیابت در بارداری شوند.مهمتر اینکه «طبیعی بودن» یک ماده به معنی بیخطر بودن آن در دوران بارداری نیست.
مصرف مقادیر معمول دارچین بهعنوان ادویه با استفاده درمانی یا مکملی از دوزهای بالا یکسان نیست. بنابراین مصرف مکملها یا فرآوردههای گیاهی برای کاهش قند خون باید با پزشک هماهنگ شود.
برخی خوراکیها به دلیل داشتن مقدار زیاد قند یا کربوهیدرات سریعجذب میتوانند افزایش بیشتری در قند خون ایجاد کنند.
از جمله:
نوشابه و نوشیدنیهای شیرین
آبمیوه
شیرینی و کیک
شکلاتهای شیرین
بستنیهای شیرین
مربا
عسل و شربتهای شیرین
حجم زیاد نان سفید
حجم زیاد برنج سفید
غلات صبحانه شیرین
این فهرست به معنی ممنوعیت مطلق همه غذاها نیست؛ مقدار، دفعات مصرف و پاسخ قند خون اهمیت دارد.
بالا بودن قند خون همیشه به دلیل اشتباه غذایی نیست. یکی از مهمترین عوامل، تغییرات هورمونی بارداری و افزایش مقاومت به انسولین است. بنابراین ممکن است فرد تمام توصیههای غذایی را رعایت کند اما همچنان قند ناشتا یا بعد از غذا بالاتر از هدف باشد.عوامل دیگری مانند بیماری، عفونت، استرس، کمخوابی، کاهش فعالیت یا تغییر نیاز بدن به انسولین نیز میتوانند مؤثر باشند.اگر قندها مرتباً بالا هستند، نباید خودسرانه غذا را کمتر کرد. بهتر است دفترچه یا اپلیکیشن ثبت قند، غذا، فعالیت و دارو بررسی شود و اطلاعات در اختیار تیم درمان قرار گیرد.
بارداری با تغییرات گسترده هورمونی همراه است. هورمونهای جفت میتوانند مقاومت به انسولین را افزایش دهند. همین موضوع یکی از عوامل اصلی دیابت بارداری است.استرس و خواب نامناسب نیز میتوانند مدیریت قند خون را دشوارتر کنند. علاوه بر این، بیماری و کاهش فعالیت بدنی میتواند قند خون را افزایش دهد.به همین دلیل، کنترل قند خون فقط به «چه چیزی خوردم؟» محدود نمیشود.
یک برنامه مناسب باید خواب کافی، فعالیت مجاز، تغذیه منظم، مدیریت استرس و پایش قند را نیز در نظر بگیرد.
معنای یک عدد قند به زمان اندازهگیری بستگی دارد.برای مثال، قند ۱۰۰ ناشتا با قند ۱۰۰ دو ساعت بعد غذا معنای یکسانی ندارد.
بر اساس اهداف رایج ADA:
قند ناشتا ۱۰۰: بالاتر از هدف رایج ناشتاست.
قند ناشتا ۱۱۰: بالاتر از هدف است و اگر تکرار شود نیاز به بررسی دارد.
قند ۱۲۰: بسته به زمان اندازهگیری ممکن است بالاتر از هدف باشد.
قند ۱۴۰: اگر یک ساعت بعد غذا باشد در مرز هدف رایج قرار میگیرد؛ اگر دو ساعت بعد غذا باشد بالاتر از هدف است.
قند ۱۵۰: اگر بعد از غذا اندازهگیری شده باشد، معمولاً بالاتر از هدف رایج است و باید در کنار سایر نتایج بررسی شود.
هدفهای رایج ADA عبارتاند از ناشتا کمتر از ۹۵، یک ساعت بعد غذا کمتر از ۱۴۰ و دو ساعت بعد غذا کمتر از ۱۲۰ میلیگرم در دسیلیتر. یک عدد بهتنهایی تشخیصدهنده وضعیت مادر یا جنین نیست؛ الگوی تکرارشونده قندها اهمیت بیشتری دارد.
کنترل نامناسب قند خون میتواند خطر برخی عوارض بارداری را افزایش دهد. دیابت بارداری با افزایش خطر فشار خون بارداری و پرهاکلامپسی و برخی عوارض مرتبط با بارداری همراه است.کنترل مناسب قند خون به کاهش این خطرات کمک میکند. ADA نیز کنترل مناسب قند در بارداری را برای کاهش خطر عوارض مادر و جنین مهم میداند.البته تشخیص خطر برای هر فرد باید با توجه به سابقه پزشکی، نوع دیابت، هفته بارداری، فشار خون، رشد جنین و سایر عوامل انجام شود.
قند خون مادر با محیط متابولیک جنین ارتباط دارد. بالا بودن مداوم قند میتواند خطر رشد بیش از حد جنین یا ماکروزومی را افزایش دهد و با برخی مشکلات نوزادی همراه باشد. ACOG نیز اشاره میکند که دیابت بارداری میتواند با تولد نوزاد بزرگتر از حد معمول همراه باشد و کنترل قند خون برای سلامت مادر و جنین اهمیت دارد.با این حال، داشتن دیابت بارداری به معنی قطعی بودن عارضه برای جنین نیست. بسیاری از افراد با تشخیص و مدیریت مناسب، بارداری سالمی را پشت سر میگذارند.
اگر با رعایت برنامه غذایی و فعالیت مجاز، قند خون در چندین نوبت همچنان بالاتر از اهداف تعیینشده باشد، ممکن است تغییر سبک زندگی بهتنهایی کافی نباشد.این موضوع بهخصوص در شرایطی که قند ناشتا مرتباً بالا باشد اهمیت دارد.در چنین شرایطی پزشک ممکن است برنامه غذایی را اصلاح کند یا درمان دارویی را پیشنهاد دهد. نباید منتظر ماند تا قند برای مدت طولانی بالا باقی بماند.درمان دیابت بارداری باید بر اساس الگوی قند خون و شرایط فرد تنظیم شود.
برخی افراد با تغذیه مناسب و فعالیت بدنی میتوانند قند خون را در محدوده هدف نگه دارند، اما برای برخی دیگر این اقدامات کافی نیست.در این شرایط ممکن است انسولین تجویز شود. ACOG انسولین را داروی توصیهشده برای کنترل دیابت بارداری معرفی میکند و تأکید دارد که بعضی افراد حتی با تغییر رژیم غذایی و فعالیت بدنی همچنان به دارو نیاز دارند.
این موضوع به معنی شدیدتر بودن یا «مقصر بودن» فرد نیست. مقاومت به انسولین در بارداری میتواند تحت تأثیر هورمونهای جفت قرار گیرد و بدن بعضی افراد نتواند به اندازه کافی انسولین تولید کند.
مقدار انسولین را نباید بر اساس یک عدد قند بهطور خودسرانه تغییر داد.
در بعضی افراد مبتلا به دیابت بارداری، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی میتواند برای رسیدن به اهداف قند کافی باشد. اما این موضوع برای همه صدق نمیکند. ACOGنیز بیان میکند که بسیاری از زنان با رژیم غذایی سالم و فعالیت منظم قند خون خود را کنترل میکنند، اما برخی به دارو نیاز دارند.بنابراین هدف نباید «فرار از دارو» باشد؛ هدف باید رسیدن ایمن به محدوده قند موردنظر و حفظ سلامت مادر و جنین باشد.اگر پزشک انسولین تجویز کرده است، قطع یا کاهش آن بدون هماهنگی میتواند خطرناک باشد.
همه افزایشهای قند خون به معنی وضعیت اورژانسی نیستند، اما برخی علائم نیاز به ارزیابی سریع دارند. اگر افزایش قند با استفراغ مداوم، درد شکم، تشنگی شدید، ادرار زیاد، کمآبی، ضعف شدید، تنفس غیرطبیعی، گیجی یا تغییر سطح هوشیاری همراه باشد، باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود.این موضوع بهویژه برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ اهمیت دارد. در بارداری کتواسیدوز دیابتی میتواند حتی با قند کمتر از ۲۰۰ میلیگرم در دسیلیتر رخ دهد. اگر فرد طبق برنامه تیم درمانی امکان بررسی کتونها را دارد، وجود کتون همراه با علائم بیماری یا قند بالا باید جدی گرفته شود.همچنین اگر قند خون بارها بالاتر از اهداف تعیینشده ثبت میشود، حتی بدون علائم شدید، باید با پزشک یا تیم دیابت تماس گرفته شود تا برنامه درمانی بررسی شود.
پایین آوردن سریع قند خون در بارداری نباید به معنی استفاده از یک خوراکی یا روش خانگی برای پایین آوردن فوری عدد قند باشد. راه درست، پیدا کردن علت افزایش قند و استفاده از روشهای ایمن برای کنترل آن است.تغذیه متعادل، توزیع مناسب کربوهیدرات در طول روز، فعالیت بدنی مجاز، اندازهگیری منظم قند خون و پیگیری برنامه درمانی، پایههای اصلی کنترل دیابت در بارداری هستند. در برخی افراد این اقدامات کافی نیستند و ممکن است به دارو، از جمله انسولین، نیاز باشد.همچنین نباید برای پایین آوردن قند خون، وعدههای غذایی حذف یا کربوهیدرات بهشدت محدود شود. هدف نهایی، قند خون کنترلشده و پایدار همراه با تغذیه کافی و ایمنی مادر و جنین است.اگر قند خون بهطور مکرر بالاتر از اهداف تعیینشده است، بهترین اقدام تماس با پزشک یا تیم مراقبت دیابت است. در صورت وجود علائمی مانند استفراغ مداوم، درد شکم، کمآبی، گیجی یا علائم شدید بیماری، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است؛ زیرا کتواسیدوز دیابتی در بارداری میتواند با قندهایی پایینتر از مقادیر معمول نیز رخ دهد.
برای ثبت نظر، لطفاً وارد حساب کاربری خود شوید.
