علائم نوروپاتی دیابتی چیست؟ از بیحسی و گزگز پا تا دردهای عصبی خطرناک
نوروپاتی دیابتی یکی از شایعترین و خطرناکترین عوارض دیابت است که معمولاً آهسته و خاموش شروع میشود و بسیاری از افراد در مراحل اولیه متوجه آن نمیشوند. بالا بودن طولانیمدت قند خون باعث آسیب تدریجی به اعصاب پا، دست و حتی اندامهای داخلی میشود. همین موضوع علائمی ایجاد میکند که از بیحسی خفیف و گزگز شروع شده و در صورت بیتوجهی میتواند به دردهای شدید، ضعف عضلات، اختلال در تعادل، مشکلات گوارشی، اختلال ادراری و حتی زخمهای خطرناک پا منجر شود. تشخیص زودهنگام علائم، مهمترین عامل جلوگیری از پیشرفت آسیب است؛ به همین دلیل شناخت دقیق نشانهها، آگاهی از مراحل اولیه و توجه به هشدارهای بدنی نقش حیاتی در محافظت از سلامت سیستم عصبی دارد. در مقاله علائم نوروپاتی دیابتی چیست؟ از بیحسی و گزگز پا تا دردهای عصبی خطرناک، علائم شایع و پنهان نوروپاتی دیابتی را بررسی میکنیم؛ از بیحسی پا و دردهای سوزشی گرفته تا مشکلات تعادل، اختلال عملکرد جنسی، مشکلات گوارشی و علائم خطرناکی که نیاز به مراجعه فوری دارند. همچنین روشهای تشخیص، عوامل خطر، راهکارهای کاهش علائم و اهمیت کنترل قند خون توضیح داده میشود. هدف این مقاله ایجاد یک منبع جامع، دقیق و قابلاعتماد است تا بیماران دیابتی بتوانند درک بهتری از بدن خود داشته باشند و علائم را پیش از پیشرفت آسیب عصبی شناسایی و مدیریت کنند.
نوروپاتی دیابتی به آسیب تدریجی اعصاب بر اثر بالا بودن طولانیمدت قند خون گفته میشود. زمانی که گلوکز کنترل نمیشود، رگهای خونی کوچک که وظیفه تغذیه اعصاب را بر عهده دارند دچار آسیب میشوند. در نتیجه اعصاب اکسیژن و مواد مغذی کافی دریافت نمیکنند و عملکردشان کاهش مییابد. این آسیب میتواند اعصاب پا، دست، دستگاه گوارش، مثانه، قلب و حتی اعصاب مربوط به فشار خون را درگیر کند. نوروپاتی معمولاً بهتدریج و طی سالها پیشرفت میکند، اما گاهی در مدت کوتاه نیز بروز پیدا میکند؛ بهخصوص در افرادی که دیابت کنترل نشده دارند. شایعترین نوع آن نوروپاتی محیطی است که پاها و دستها را درگیر میکند. این بیماری با علائمی مثل گزگز، بیحسی، درد سوزشی، کاهش حس و ضعف عضلانی شروع میشود. تشخیص زودهنگام و کنترل قند خون بهترین راه برای جلوگیری از پیشرفت آسیب عصبی است.
بالا بودن مداوم قند خون باعث تغییراتی میشود که بهمرور زمان اعصاب را تخریب میکند. گلوکز اضافی باعث التهاب، استرس اکسیداتیو و آسیب به دیواره رگهای کوچک میشود. این رگها تغذیهکننده اعصاب هستند و با آسیب آنها، اعصاب دچار کمبود اکسیژن و مواد مغذی میشوند. علاوه بر این، قند خون بالا مستقیماً روی غلاف محافظ اطراف اعصاب اثر میگذارد و آن را ضعیف میکند. اختلال در پیامرسانی عصبی نیز عامل مهم دیگری است که باعث تأخیر، کاهش یا دردناک شدن سیگنالهای عصبی میشود. تجمع برخی مواد سمی ناشی از متابولیسم ناسالم نیز در این روند نقش دارند. مجموعه این عوامل باعث ایجاد علائمی مانند بیحسی، درد، گزگز، ضعف عضلانی و کاهش حس در پا و دست میشود. هرچه قند خون مدت زمان بیشتری خارج از کنترل باشد، روند آسیب سریعتر خواهد بود.
اولین علائم نوروپاتی دیابتی که معمولاً نادیده گرفته میشوند
بسیاری از بیماران دیابتی در مراحل اولیه متوجه علائم نمیشوند یا آنها را به خستگی و فشار روزانه نسبت میدهند. اولین نشانهها معمولاً شامل بیحسی خفیف، احساس مورمور، سوزنسوزن شدن یا کاهش حس در انگشتان پا است. گاهی فرد احساس میکند جوراب نازکی زیر پایش است یا سطح زمین را به خوبی احساس نمیکند. این علائم ممکن است خفیف و گذرا باشند و به همین دلیل افراد به آنها توجه نمیکنند. اما همین نشانههای کوچک نشاندهنده شروع آسیب عصبیاند. سرد شدن غیرعادی پاها، احساس برقگرفتگی خفیف، یا دردهای کوتاهمدت نیز از نشانههای اولیه هستند. تشخیص و اقدام در این مرحله بسیار مهم است؛ زیرا در صورت کنترل قند خون، روند پیشرفت نوروپاتی قابلمهار یا حتی کندتر میشود. نادیده گرفتن این علائم باعث پیشرفت بیماری و بروز دردهای شدیدتر میگردد.
بیحسی پا و دست در دیابت؛ شایعترین علامت نوروپاتی
بیحسی پا و دست شایعترین علامت نوروپاتی محیطی دیابتی است. این بیحسی ابتدا در نوک انگشتان پا شروع میشود و بهمرور به بالا گسترش پیدا میکند. فرد ممکن است احساس کند پاهایش بیجان یا سنگین شدهاند. ناتوانی در درک لمس، فشار یا حرارت نیز نشانه دیگری از پیشرفت آسیب است. با ادامه بیحسی، فرد ممکن است بهطور ناگهانی دچار زخمهای پا شود، زیرا درد را احساس نمیکند. همین موضوع یکی از دلایل اصلی زخم پای دیابتی و عفونتهای خطرناک است. در دستها نیز بیحسی میتواند باعث افتادن اشیاء، کاهش توانایی انجام کارهای ظریف یا احساس ضعف شود. کنترل قند خون، ورزش ملایم و مراقبت روزانه از پاها میتواند به کاهش بیحسی کمک کند، اما در مراحل پیشرفته، درمان دشوارتر خواهد شد.
گزگز و سوزنسوزن شدن پاها؛ نشانه شروع آسیب عصبی
گزگز و سوزنسوزن شدن احساس رایجی است که در مراحل اولیه نوروپاتی ایجاد میشود. این حس معمولاً شبها بیشتر میشود یا هنگام استراحت شدت میگیرد. گزگز نتیجه اختلال در انتقال پیامهای عصبی است؛ اعصاب آسیبدیده پیامها را اشتباه یا ناقص ارسال میکنند و بدن این احساس را بهصورت مورمور درک میکند. برخی افراد این حس را «چرخیدن مورچهها روی پا» توصیف میکنند. علت این حالت، التهاب اعصاب، کاهش جریان خون و تخریب تدریجی فیبرهای عصبی است. اگر این علامت نادیده گرفته شود، تبدیل به درد سوزشی یا بیحسی شدید خواهد شد. توجه به این نشانه مهم است زیرا یکی از اولین هشدارها درباره شروع نوروپاتی دیابتی محسوب میشود.
دردهای سوزشی و تیر کشنده در پا و ساق؛ علامت آسیب پیشرفته
وقتی نوروپاتی دیابتی پیشرفت میکند، بسیاری از بیماران به جای گزگز خفیف دچار دردهای سوزشی، تیرکشنده یا شبیه شوک الکتریکی میشوند. این دردها بیشتر در کف پا، انگشتان پا و ساق پا احساس میشوند و گاهی به حدی شدید هستند که خواب شبانه را مختل میکنند. علت این دردها اختلال در انتقال پیامهای عصبی و تحریک بیش از حد اعصاب آسیبدیده است. اعصاب سالم پیام درد را فقط در شرایط خاص ارسال میکنند، اما اعصاب آسیبدیده ممکن است بدون دلیل مشخص سیگنال درد بفرستند. در برخی افراد حتی تماس ملایم ملحفه با پا باعث ایجاد درد میشود. این نوع درد نشان میدهد که آسیب عصبی به مرحله جدیتری رسیده است. مدیریت این درد معمولاً نیاز به ترکیبی از کنترل دقیق قند خون، داروهای مخصوص درد عصبی و تغییر سبک زندگی دارد.
ضعف عضلانی ناشی از نوروپاتی دیابتی؛ چرا عضلات تحلیل میروند؟
نوروپاتی فقط حس را تحت تأثیر قرار نمیدهد، بلکه میتواند باعث ضعف عضلات نیز شود. اعصاب حرکتی وظیفه انتقال پیام از مغز به عضلات را دارند. وقتی این اعصاب آسیب ببینند، عضلات سیگنال کافی برای حرکت دریافت نمیکنند و به مرور زمان ضعیف یا حتی تحلیل میروند. در پاها این وضعیت میتواند باعث کاهش قدرت در بلند کردن پا، مشکل در بالا رفتن از پلهها یا خستگی سریع هنگام راه رفتن شود. برخی بیماران احساس میکنند پاهایشان ثبات کافی ندارند یا هنگام راه رفتن کنترل عضلات کمتر شده است. ضعف عضلانی همچنین میتواند باعث تغییر شکل پا و افزایش فشار روی برخی نقاط شود که خطر ایجاد زخمهای دیابتی را بالا میبرد. ورزشهای ملایم، فیزیوتراپی و کنترل قند خون میتوانند در حفظ قدرت عضلات مؤثر باشند.
حساسیت بیشازحد یا کاهش حس درد در پاها؛ خطرات جدی
در نوروپاتی دیابتی گاهی حس درد کاهش پیدا میکند و گاهی برعکس، بیش از حد حساس میشود. کاهش حس درد باعث میشود فرد متوجه زخم، سوختگی یا فشار طولانی روی پا نشود. این موضوع یکی از عوامل اصلی ایجاد زخم پای دیابتی است. در مقابل، برخی افراد دچار حساسیت بیش از حد میشوند و حتی تماس ملایم لباس یا ملحفه برایشان دردناک است. این حالت به دلیل اختلال در نحوه پردازش سیگنالهای عصبی رخ میدهد. هر دو وضعیت خطرناک هستند. کاهش حس باعث آسیبهای پنهان میشود و حساسیت شدید میتواند زندگی روزمره فرد را مختل کند. مراقبت روزانه از پاها، بررسی وجود زخم یا تاول و استفاده از کفش مناسب برای افراد مبتلا به دیابت اهمیت زیادی دارد.
اختلال در تعادل و راهرفتن؛ یکی از پیامدهای مهم نوروپاتی
اعصاب حسی پا نقش مهمی در حفظ تعادل دارند. آنها اطلاعاتی درباره موقعیت بدن و فشار روی پاها به مغز ارسال میکنند. وقتی این اعصاب آسیب ببینند، مغز اطلاعات دقیقی از وضعیت پاها دریافت نمیکند. نتیجه این اختلال میتواند عدم تعادل، احساس ناپایداری یا افزایش خطر زمین خوردن باشد. بسیاری از بیماران مبتلا به نوروپاتی هنگام راه رفتن احساس میکنند زمین زیر پایشان نرم یا نامطمئن است. برخی افراد برای حفظ تعادل مجبور میشوند آهستهتر راه بروند یا بیشتر به اطراف نگاه کنند. این مشکل بهخصوص در تاریکی یا هنگام بستن چشمها بیشتر میشود. تمرینات تعادلی، فیزیوتراپی و استفاده از کفش مناسب میتوانند به کاهش خطر افتادن کمک کنند.
علائم در شب؛ چرا درد و سوزش پا هنگام خواب بدتر میشود؟
بسیاری از بیماران دیابتی گزارش میدهند که علائم نوروپاتی در شب شدیدتر میشود. دلیل این موضوع هنوز کاملاً مشخص نیست، اما چند عامل در آن نقش دارند. هنگام استراحت شبانه توجه مغز کمتر به محرکهای محیطی است و دردهای عصبی بیشتر احساس میشوند. همچنین کاهش فعالیت بدنی و تغییر جریان خون میتواند حساسیت اعصاب را افزایش دهد. در شب تماس ملحفه با پا نیز ممکن است باعث تحریک اعصاب آسیبدیده شود. این دردها معمولاً به صورت سوزش، تیرکشیدن یا احساس داغی در پاها بروز میکنند. ایجاد یک برنامه خواب منظم، کنترل قند خون و استفاده از روشهای کاهش درد میتواند به بهبود کیفیت خواب کمک کند.
خشکی پوست، تغییر رنگ و مشکلات پوستی ناشی از آسیب عصبی
اعصاب فقط مسئول احساس نیستند؛ آنها عملکرد غدد عرق و جریان خون پوست را نیز کنترل میکنند. وقتی این اعصاب آسیب ببینند، پوست ممکن است خشک، نازک یا ترکخورده شود. کاهش تعریق یکی از دلایل خشکی پوست در بیماران مبتلا به نوروپاتی است. علاوه بر این، تغییر در گردش خون میتواند باعث تغییر رنگ پوست یا سرد شدن پاها شود. پوست خشک و ترکخورده مستعد عفونت و زخم است. به همین دلیل مراقبت پوستی اهمیت زیادی دارد. استفاده از مرطوبکننده مناسب، بررسی روزانه پوست پا و جلوگیری از فشار یا اصطکاک زیاد میتواند از بروز مشکلات جدی جلوگیری کند.
کاهش حس گرما و سرما؛ خطری برای بیماران دیابتی
یکی از علائم مهم نوروپاتی کاهش توانایی تشخیص دمای گرم و سرد است. فرد ممکن است متوجه داغ بودن آب حمام یا زمین گرم نشود. این موضوع خطر سوختگی یا آسیب پوستی را افزایش میدهد. برخی بیماران نیز در هوای سرد احساس سرما را کمتر درک میکنند و پاهایشان در معرض آسیب قرار میگیرد. از آنجا که حس درد نیز ممکن است کاهش یافته باشد، فرد دیرتر متوجه آسیب میشود. به همین دلیل توصیه میشود بیماران دیابتی قبل از تماس با آب داغ، دما را با دست یا دماسنج بررسی کنند و از کفش مناسب برای محافظت از پاها استفاده کنند.
زخمهای پای دیابتی؛ نتیجه مستقیم فقدان حس و نوروپاتی
یکی از خطرناکترین عوارض نوروپاتی دیابتی ایجاد زخم در پاهاست. وقتی حس پا کاهش پیدا میکند، فرد ممکن است فشار طولانی، تاول یا بریدگی را احساس نکند. این آسیبهای کوچک میتوانند بهتدریج به زخمهای عمیق تبدیل شوند. گردش خون ضعیف و سیستم ایمنی ضعیف در دیابت نیز روند ترمیم زخم را کند میکند. در صورت درمان نشدن، این زخمها ممکن است عفونی شوند و حتی نیاز به جراحی یا قطع عضو ایجاد کنند. بررسی روزانه پاها، استفاده از کفش مناسب و مراجعه سریع به پزشک در صورت مشاهده زخم از اقدامات ضروری پیشگیری هستند.
نوروپاتی خودکار (اتونومیک)؛ علائم پنهانی که کمتر شناخته شدهاند
نوروپاتی خودکار نوعی از آسیب عصبی است که اعصاب کنترلکننده اندامهای داخلی را درگیر میکند. این اعصاب عملکردهایی مانند ضربان قلب، فشار خون، هضم غذا و تعریق را تنظیم میکنند. وقتی این سیستم دچار اختلال شود، علائمی مانند سرگیجه، مشکلات گوارشی، اختلال در تعریق یا مشکلات مثانه ایجاد میشود. بسیاری از بیماران این علائم را به مشکلات دیگر نسبت میدهند و متوجه ارتباط آن با دیابت نمیشوند. تشخیص این نوع نوروپاتی نیازمند بررسی دقیق پزشکی است.
افت فشار خون وضعیتی و سرگیجه به دلیل آسیب اعصاب خودکار
در برخی بیماران دیابتی هنگام بلند شدن از حالت نشسته یا خوابیده، فشار خون بهطور ناگهانی کاهش مییابد. این حالت که افت فشار خون وضعیتی نام دارد، باعث سرگیجه، تاری دید یا حتی غش میشود. علت آن آسیب اعصاب خودکاری است که وظیفه تنظیم فشار خون را بر عهده دارند. در حالت طبیعی بدن با تغییر وضعیت سریع فشار خون را تنظیم میکند، اما در نوروپاتی این مکانیسم دچار اختلال میشود.
مشکلات گوارشی ناشی از نوروپاتی: تهوع، یبوست، اسهال
آسیب اعصاب دستگاه گوارش میتواند حرکت طبیعی معده و روده را مختل کند. در نتیجه علائمی مانند تهوع، احساس پری معده، نفخ، یبوست یا اسهال ایجاد میشود. در برخی موارد معده دیر تخلیه میشود که به آن گاستروپارزی گفته میشود.
علائم مثانه عصبی در بیماران دیابتی؛ تکرر یا بیاختیاری ادرار
نوروپاتی دیابتی فقط پا و دست را درگیر نمیکند، بلکه ممکن است اعصابی را که عملکرد مثانه را کنترل میکنند نیز تحت تأثیر قرار دهد. وقتی این اعصاب آسیب میبینند، فرد ممکن است در تخلیه کامل مثانه مشکل داشته باشد یا برعکس، کنترل ادرار را از دست بدهد. این وضعیت معمولاً بهتدریج ایجاد میشود و گاهی بیمار آن را با مشکلات معمول ادراری اشتباه میگیرد. علائم مثانه عصبی در دیابت میتواند کیفیت زندگی را بهطور جدی کاهش دهد و حتی احتمال عفونت ادراری را بالا ببرد.
نشانههای شایع شامل موارد زیر است:
اگر این علائم تکرار شوند، باید حتماً توسط پزشک بررسی شوند.
اختلال عملکرد جنسی در مردان و زنان مبتلا به نوروپاتی دیابتی
آسیب عصبی ناشی از دیابت میتواند عملکرد جنسی را در مردان و زنان تحت تأثیر قرار دهد. علت اصلی این مشکل، اختلال در اعصابی است که جریان خون، تحریکپذیری و پاسخ طبیعی جنسی را تنظیم میکنند. در مردان، این وضعیت بیشتر به شکل اختلال نعوظ، کاهش کیفیت نعوظ یا کاهش میل جنسی دیده میشود. در زنان نیز ممکن است کاهش تحریکپذیری، خشکی واژن، درد هنگام رابطه یا کاهش لذت جنسی ایجاد شود. این علائم گاهی بهدلیل خجالت یا ناآگاهی مطرح نمیشوند، در حالی که یکی از نشانههای مهم نوروپاتی خودکار دیابتی هستند.
پیامدهای این مشکل میتواند شامل موارد زیر باشد:
پیگیری پزشکی و کنترل قند خون در کاهش این مشکلات نقش بسیار مهمی دارد.
کاهش تعریق یا تعریق بیشازحد؛ نشانه اختلال در اعصاب تعریق
در بدن انسان، تعریق توسط اعصاب خودکار تنظیم میشود. اگر این اعصاب در اثر دیابت آسیب ببینند، الگوی تعریق طبیعی بدن به هم میریزد. برخی بیماران دچار کاهش تعریق در پاها و دستها میشوند و در نتیجه پوستشان خشک، حساس و مستعد ترکخوردگی میشود. برخی دیگر برعکس، در نواحی خاصی مثل صورت، گردن یا بالاتنه تعریق بیشازحد را تجربه میکنند. این اختلال فقط یک علامت ساده نیست، بلکه میتواند نشانه درگیری اعصاب خودکار باشد.
پیامدهای مهم اختلال تعریق:
اگر تعریق بدن بدون دلیل مشخص تغییر کرده باشد، باید احتمال نوروپاتی دیابتی در نظر گرفته شود.
درمان نوروپاتی دیابتی
درمان نوروپاتی دیابتی بیشتر با هدف کنترل پیشرفت بیماری و کاهش علائم انجام میشود، زیرا در بسیاری از موارد، آسیب عصبی بهطور کامل برگشتپذیر نیست. مهمترین پایه درمان، تنظیم دقیق قند خون است؛ چون هرچه قند بهتر کنترل شود، سرعت آسیب عصبی کمتر خواهد شد. در کنار آن، پزشک ممکن است داروهای مخصوص دردهای عصبی تجویز کند تا سوزش، تیرکشیدن و درد شبانه کاهش یابد. تغییر سبک زندگی نیز نقش اساسی دارد.
راهکارهای اصلی درمان شامل این موارد است:
درمان مؤثر معمولاً ترکیبی است و باید بهصورت مداوم پیگیری شود.
آیا نوروپاتی دیابتی خطرناک است؟
بله، نوروپاتی دیابتی میتواند یکی از خطرناکترین عوارض دیابت باشد، بهویژه اگر دیر تشخیص داده شود یا درمان آن جدی گرفته نشود. مشکل اصلی این است که آسیب عصبی اغلب بهتدریج پیشرفت میکند و در ابتدا علائم خفیف دارد. اما اگر کنترل نشود، ممکن است به بیحسی شدید، زخم پای دیابتی، عفونت، اختلال تعادل، زمین خوردن و حتی درگیری اندامهای داخلی منجر شود. در برخی بیماران، آسیب به اعصاب خودکار میتواند عملکرد مثانه، گوارش، فشار خون یا فعالیت جنسی را مختل کند.
چرا این عارضه خطرناک است؟
بنابراین، نوروپاتی فقط یک درد عصبی ساده نیست و نیاز به پیگیری جدی دارد.
تفاوت علائم نوروپاتی محیطی در دیابت
نوروپاتی محیطی شایعترین نوع نوروپاتی در بیماران دیابتی است و بیشتر اعصاب پاها و دستها را درگیر میکند. علائم این نوع نوروپاتی معمولاً از قسمتهای انتهایی بدن، بهویژه انگشتان پا، شروع میشود و بهمرور گسترش مییابد. تفاوت اصلی آن با انواع دیگر نوروپاتی در این است که بیشتر با اختلالات حسی و حرکتی شناخته میشود، نه مشکلات داخلی بدن. بیمار ممکن است ابتدا بیحسی، گزگز یا سوزش خفیف را تجربه کند و سپس به ضعف عضلانی یا اختلال در راه رفتن برسد.
شایعترین علائم نوروپاتی محیطی:
شناخت این علائم به تشخیص زودهنگام و پیشگیری از عوارض شدید کمک میکند.
چه کسانی بیشتر در معرض ظهور علائم نوروپاتی دیابتی هستند؟
همه بیماران دیابتی ممکن است در معرض نوروپاتی قرار بگیرند، اما برخی افراد بیشتر از دیگران در خطر هستند. مهمترین عامل خطر، بالا بودن طولانیمدت قند خون است. هرچه دیابت مدت بیشتری کنترل نشده باقی بماند، احتمال آسیب عصبی بیشتر میشود. علاوه بر این، سبک زندگی ناسالم و برخی بیماریهای همراه نیز خطر را افزایش میدهند. شناخت این عوامل کمک میکند افراد پرخطر مراقبت بیشتری از خود داشته باشند و علائم اولیه را جدیتر بگیرند.
افراد پرخطر شامل این گروهها هستند:
این افراد باید معاینات منظمتری برای بررسی سلامت اعصاب انجام دهند.
علائم خطرناک و هشداردهنده که نیاز به مراجعه فوری دارند
برخی علائم نوروپاتی دیابتی فقط آزاردهنده نیستند، بلکه میتوانند هشدار یک وضعیت جدی باشند و نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند. اگر بیمار به این نشانهها بیتوجه باشد، خطر زخم عمیق، عفونت، آسیب دائمی اعصاب یا حتی بستری شدن افزایش پیدا میکند. به همین دلیل شناخت علائم هشداردهنده اهمیت بسیار زیادی دارد.
علائمی که باید فوری بررسی شوند:
این علائم ممکن است نشاندهنده پیشرفت بیماری یا شروع عارضه
سوالات متداول
علائم اولیه نوروپاتی دیابتی چیست؟
گزگز پا، بیحسی انگشتان پا، سوزنسوزن شدن و درد خفیف از اولین نشانههای آسیب عصبی در دیابت هستند.
آیا نوروپاتی دیابتی قابل درمان است؟
درمان کامل همیشه ممکن نیست، اما کنترل قند خون و درمانهای دارویی میتوانند علائم را کاهش داده و پیشرفت بیماری را کند کنند.
چرا درد نوروپاتی دیابتی در شب بیشتر میشود؟
در شب به دلیل کاهش حواسپرتیهای محیطی و تغییر جریان خون، حساسیت اعصاب افزایش مییابد و درد بیشتر احساس میشود.
برای ثبت نظر، لطفاً وارد حساب کاربری خود شوید.
